เกณฑ์ชันษาจร (บางคนเรียก ดวงชันษาจร) เป็นวิธีพยากรณ์จรที่ใช้ลัคนาจรเฉพาะแบบ ใช้กันแพร่หลายในโหราศาสตร์ไทยปัจจุบัน ต่างจากลัคนาจรรายปีตรงจุดเริ่มนับและวิธีนับอายุ ถ้านับผิดตั้งแต่ต้น ก็เหมือนติดกระดุมเสื้อเม็ดแรกผิด ทุกเม็ดต่อไปก็ผิดตาม
ขั้นตอนหาเกณฑ์ชันษาจร
- ผูกดวงจากวันเวลาเกิดให้ได้พื้นดวง
- หา อายุเต็ม ไม่ใช่อายุย่าง (อายุย่างลบ 1)
- หาดาวตนุลัคน์ (เจ้าเรือนของลัคนา) ในพื้นดวงว่าอยู่ราศีไหน
- นับ 1 ที่ราศีนั้น แล้วนับปีละหนึ่งราศี
- ครบ 12 ปี (เจอจุดตั้งต้น) ให้ ข้ามไปหนึ่งราศี แล้วนับต่อ ปีที่ 13 จึงอยู่ถัดจากจุดตั้งต้นไปหนึ่งราศี
- ทุกรอบ 12 ปีทำเหมือนกัน ที่ 24, 36, 48, 60 ก็ข้ามหนึ่งราศีทุกครั้ง
- อายุเต็มตกราศีไหน ทำเครื่องหมาย ราศีนั้นคือเกณฑ์ชันษาจรของปี
- ตั้งภพตนุจรที่ราศีนั้น แล้วเรียงต่อจนถึงวินาศจร
ตัวอย่าง
ก: ลัคนาพฤษภ ดาวตนุลัคน์คือศุกร์ อยู่กันย์ อายุเต็ม 39 ปี (ย่าง 40) นับ 1 ที่กันย์ เมื่อครบสามรอบและเดินต่อ ตกกุมภ์ ซึ่งในพื้นดวงเป็นภพกัมมะ
ข: ลัคนามีน ดาวตนุลัคน์คือพฤหัสบดี อยู่กันย์ อายุเต็ม 45 ปี (ย่าง 46) ตกสิงห์ ซึ่งในพื้นดวงเป็นภพอริ
สูตรลัด
ถ้าอายุมาก นับทีละราศีช้าและพลาดง่าย ใช้สูตรลัดแทน
ราศีเกณฑ์ชันษาจร = ราศีของดาวตนุลัคน์ + (อายุเต็ม − 1) + จำนวนรอบ 12 ปีที่ครบแล้ว แล้วหารเอาเศษ 12 โดยนับเมษเป็น 0 ถึงมีนเป็น 11 จำนวนรอบ = (อายุเต็ม − 1) หาร 12 ตัดเศษทิ้ง
อีกวิธีที่ช่วยจำ เขียนอายุที่เริ่มต้นรอบ 1, 13, 25, 37, 49 ไว้ที่ราศีต่อๆ กัน ตัวอย่างดาวตนุลัคน์อยู่กันย์ อายุ 1 อยู่กันย์ อายุ 13 อยู่ตุลย์ (ข้ามกันย์ไปหนึ่งราศี) อายุ 25 อยู่พิจิก อายุ 37 อยู่ธนู อายุ 49 อยู่มังกร แล้วค่อยนับต่อ เช่นอายุ 45 ก็นับต่อจากอายุ 37 ที่ธนู ไป 8 ราศี ได้สิงห์
เคล็ดจำ เขย่ง ก้าว กระโดด เหมือนกีฬากระโดดสามชั้น
- เขย่ง ไปที่ราศีของดาวตนุลัคน์ (ไม่ได้เริ่มที่ลัคนา)
- ก้าว นับปีละหนึ่งราศี
- กระโดด ข้ามหนึ่งราศีทุกครบ 12 ปี
อ่านคำพยากรณ์ สามจังหวะ
- นับอายุเต็ม หาเกณฑ์ชันษาจร ตั้งภพตนุจรที่ราศีนั้น ภพอื่นเรียงต่อ
- เมื่อต้องการอ่านภพไหน ใช้เทคนิคเดินตามดาวเริ่มจากภพจรที่ตั้งไว้ เป็น จังหวะแรก
- จังหวะที่สองและสามกลับไปใช้พื้นดวงเดิม ไม่ใช่ดวงจร
ผลคือโครงจะเป็น ภพจร → ภพพื้นดวง → ภพพื้นดวง (หรือเขียนแบบตัวเลข อารบิก ไทย ไทย) ระวังอย่าเดินตามดาวในดวงจรต่อจนจบ
ตัวอย่างข้อ ข: เกณฑ์ชันษาจรอยู่สิงห์ ภพกดุมภะจรจึงอยู่กันย์ เจ้าเรือนคือพุธ ถ้าต้องการอ่านเรื่องเงิน จังหวะแรกเริ่มที่กดุมภะจร จากนั้นไปดูพุธในพื้นดวง ที่ตุลย์ ซึ่งเป็นภพมรณะ และตุลย์มีอาทิตย์กับศุกร์อยู่ด้วย ศุกร์เป็นเจ้าเรือนมรณะ ได้เกษตร ได้โครงว่า กดุมภะ → มรณะ → มรณะ ยังต้องดูรายละเอียดอื่น เช่นอาทิตย์ที่เป็นนิจในตุลย์ถูกศุกร์ซึ่งเป็นคู่สมพลช่วยให้แข็งขึ้น
หากต้องการอ่านเรื่องคู่ ใช้ราหูทำหน้าที่เจ้าเรือนปัตนิจร อ่านด้วยวิธีเดียวกัน
ข้อควรระวัง 4 ข้อ
- นับด้วย อายุเต็ม ไม่ใช่อายุย่าง ซึ่งต่างจากเกณฑ์ส่วนใหญ่ในโหราศาสตร์ไทย (ใช้อายุเต็มแบบนี้ไม่กี่เกณฑ์)
- เริ่มนับ 1 จากราศีที่ ดาวตนุลัคน์ อยู่ ไม่ใช่จากลัคนา
- ทุกรอบ 12 ปีต้อง กระโดดข้ามหนึ่งราศี อย่าลืม
- อ่านจากดวงจรไปหาพื้นดวง ตามดาวในพื้นดวงเดิม ไม่ใช่ตามดาวในดวงจร
ควรทำ
- หาอายุเต็มก่อนทุกครั้ง ถ้าวันเกิดปีนี้ยังไม่ถึง ให้ลบ 1
- เขียนอายุ 1, 13, 25, 37, 49 กับราศีของแต่ละรอบไว้ข้างผังดวง ใช้เป็นหลักหมุดตอนนับ
- ถ้าอ่านจากเกณฑ์นี้ ให้ตรวจพื้นดวงของภพนั้นก่อนว่าเป็นกรอบเท่าไร